ARNHEM - Vervuilde grond mag sinds begin 2008 zonder vergunning in zandplassen, zoals de Rosandepolder in Oosterbeek, worden gestort. Critici slaan nu alarm over het gebrek aan controle. "Er is een machtsvacuüm ontstaan." Vermalen huisvuil, snippers plastic, geïmpregneerde planken en zelfs een halve fiets.

Landschapsarchitect Thomas Jansen, die actie voert tegen de stort van slib in zandplassen, werd er beroerd van toen hij zag wat er allemaal in het Mobagat bij Lunteren terechtkwam. "Dit was een kristalheldere plas, je kon er drie meter diep kijken. Nu is het water troebel." De oorzaak: de stort van licht verontreinigde bagger. Sinds begin vorig jaar het door de regering vastgestelde Besluit Bodemkwaliteit in werking trad, is er veel mogelijk in Nederland. Dit maakt het mogelijk om slib en grond in zandwinplassen te storten, zonder al te veel procedures. Een vergunning is niet nodig. Officieel is dat besluit genomen om het leven simpeler te maken in het met regels dichtgeplamuurde Nederland.
Maar de praktijk is volgens veel critici ellendig. De ene overheid gaat over de oevers, de ander over het grondwater en weer een ander over het drinkwater.
Tjerk Elzinga van landbouworganisatie LTO Noord: " Wij willen dat voorkomen wordt dat vervuilende stoffen in het grondwater terecht komen. Het water wordt opgepompt voor beregening, vee drinkt het. De controles zijn nu niet waterdicht."
De onduidelijkheid zorgde er vorig jaar al toe dat in het Mobagat achteraf werd geconstateerd dat een gestorte partij van 1200 kuub (100 vrachtwagens groot) te vervuild was. De grond moest weer worden afgegraven. Ook in de Rosandepolder bij Oosterbeek is met de stort van slib begonnen.
Volgens een woordvoerster van het waterschap Vallei en Eem zijn er enkele incidenten geweest, maar zijn de controles opgevoerd. "We houden ook het oppervlaktewater in de gaten en daarmee is niets aan de hand."
Ook volgens de Grondbank Midden-Gelderland, die bemiddelt, is er niets aan de hand. Maar in Overijssel is de onrust en de onduidelijk zo groot dat het provinciebestuur voor geen van de vijftig zandplassen nog wil meewerken aan de stort van slib. Eerst moet er duidelijkheid zijn.
Andere provincies zijn zo ver nog niet. Het provinciebestuur van Gelderland laat weten dat het geen rol voor zichzelf ziet weggelegd, de gemeenten of waterschappen zouden aan zet zijn. En dat is precies waar LTO Noord tegen protesteert.
Elzinga: "Wij pleiten ervoor dat rijk, provincie, gemeente en waterschap hun verantwoordelijkheid nemen en niet de indruk laten ontstaan deze te ontlopen."
Statenlid Toine van Bergen roept Gelderland nu op net als Overijssel de hakken in het zand te zetten. Ook het CDA in de Tweede Kamer is verontrust. Kamerlid Eddy Bilder: "Het lijkt erop dat nu geredeneerd wordt: die verontreinigde grond moeten we ergens kwijt en met de stort in die plassen lossen we ons probleem op. Dat is natuurlijk niet de bedoeling geweest."
De felheid van Bilder is opmerkelijk; het was zijn fractievoorzitter, Pieter van Geel, die in zijn vorige functie als staatssecretaris van Milieu het nieuwe besluit voorbereidde. "Maar dit is natuurlijk nooit zijn bedoeling geweest."
Minister Cramer van Milieu is het niet met de kritiek eens. Zij schreef in antwoorden op Kamervragen van Bilder dat de bevoegdheden duidelijk zijn. Maar wie er dan toezicht moest houden, meldde ze niet. Volgens Bilder is het onvermijdelijk dat de minister op haar schreden terugkeert en alsnog duidelijkheid verschaft.
Bilder: "Dit geeft bij overheden reden tot onrust en tot voorzichtigheid. Gedeputeerde Staten van Overijssel willen helemaal niet meer meewerken omdat ze niet weten wie bevoegd is. Dat is vrij heftig. We zitten met een bestuurlijk vacuüm. We zijn er niet veel mee opgeschoten. "